Jogi uczy się w wielu więzieniach na całym świecie z różnych powodów: w celu radzenia sobie ze stresem, dla ogólnego zdrowia i łagodzenia różnych problemów fizycznych, ale głównie jako metoda korygowania i reformowania osobowości przestępcy. Ta ostatnia metoda cieszy się większym uznaniem i akceptacją ze strony rządów i władz więziennych.

Więźniowie są traktowani jak zwierzęta w klatkach w więzieniach o zaostrzonym rygorze, zwłaszcza w Australii, Anglii i Ameryce, zamknięci w przestrzeni nie większej niż przeciętna łazienka, oddzieleni od bliskich, przyjaciół i rodziny i otoczeni ludźmi często niezrównoważonymi psychicznie, nieprzewidywalnymi, zły, sfrustrowany, a czasem agresywny. Więzień musi nauczyć się różnych sposobów radzenia sobie z nowym środowiskiem i innymi osadzonymi, którzy je dzielą, nowych sposobów radzenia sobie i przetrwania. Do tego dochodzi trauma i stres związany z procesem, wydaniem wyroku i późniejszym uwięzieniem. Nowe etykiety – „karny”, „więzień” i „skazaniec” – będą obowiązywać przez resztę życia, po wydaniu przedrostka „ex”.

Wszystkie te czynniki mają głęboki wpływ na warstwę psychologiczną, emocjonalną i fizyczną, powodując wysoki poziom lęku, stresu, złości, strachu, depresji, frustracji i bezsenności, zaburzeń trawienia, wysokiego ciśnienia krwi, zaburzeń jelitowych, wrzodów, migreny, alergii , problemy z plecami itp., które są powszechne u więźniów.

W kontaktach z osadzonymi musimy mieć świadomość, że w większości przypadków popełnione przestępstwo/przestępstwa wynikały z wypaczenia umysłu, wewnętrznego stresu, dysharmonii psychicznej i nierozwiązanego napięcia. Kiedy występuje brak równowagi w relacjach między współczulnym i przywspółczulnym układem nerwowym oraz nieprawidłowa dystrybucja hormonów w organizmie, mogą wystąpić dowolne zachowania. W zależności od tego, czy dana osoba ma naturę sattwiczną, radżasową czy tamasową, równowaga hormonalna jest różna, a substancje takie jak adrenalina, noradrenalina i acetylocholina odgrywają ogromną rolę w kontrolowaniu lub wykonywaniu czynności fizycznych i umysłowych.

Powszechnie wiadomo, że hormony te można zrównoważyć i regulować poprzez praktyki jogi. Praktyki jogi dyscyplinują aktywność fizyczną i umysłową. Kiedy panuje stabilność i kontrola umysłu i przejawów fizycznych, prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa jest mniejsze w porównaniu z kimś, kto nie ma kontroli nad swoim ciałem, umysłem i emocjami. „Przestępczość to skrót do zaspokojenia pragnienia, skrót, który wykracza poza normalne i legalne środki. Przestępczość i różne wzorce zachowań aspołecznych wyrażają napięcia, które powstają z głęboko niezadowolonego umysłu, ze słabego umysłu i niezrównoważonych emocji. Słaby umysł to taki, któremu brakuje równowagi i poczucia proporcji. Żadne podejście do problemu przestępczości nie może być naprawdę skuteczne, jeśli nie zostanie uleczona podstawowa słabość umysłu”.*1

Ważne jest, aby nauczyciel posiadał jakąś dokumentację lub zapis, na przykład w formie kwestionariusza, który więźniowie mogą wypełniać na początku kursu lub semestru i ponownie na jego końcu lub w regularnych odstępach czasu w trakcie zajęć. To dobry wynik nie tylko dla studenta, ale także dla władz więziennych i przyszłych badań nad więźniami. Poniżej znajduje się kilka przykładów (od BSY i pokrewnych nauczycieli Satyanandy Jogi) korzyści, jakie więźniowie czerpią z praktyk jogi.

Więźniowie, podobnie jak studenci na zewnątrz, przychodzą na zajęcia jogi z różnych powodów. W 1996 roku miałem okazję raz w tygodniu przez osiem miesięcy uczyć klasę złożoną z ośmiu wolontariuszy w więzieniu dla kobiet w Perth w Australii Zachodniej. Niektórzy słyszeli, że joga poprawia zdrowie fizyczne i sprawność fizyczną, i zazwyczaj chcieli wyglądać i czuć się lepiej. Niektórzy cierpieli na szczególną dolegliwość lub chorobę, np. bóle pleców, zamrożone barki, zaparcia, bóle głowy, nadciśnienie itp. Inni przyszli, bo chcieli nauczyć się relaksować i medytować. Niektórzy praktykowali już jogę i chcieli ją kontynuować podczas odbywania kary. Niektórzy przyszli na jogę, aby pomóc im przezwyciężyć uzależnienia od narkotyków. Niektórzy przyszli z ciekawości.

Wszyscy zgłosili poprawę swojego zdrowia fizycznego, elastyczności oraz poziomu relaksu i koncentracji. Powiedzieli, że zajęcia jogi zapewniły im opiekę, czas dla siebie oraz głębokie poczucie satysfakcji i zadowolenia. W miarę możliwości stosowali oddychanie przeponą, szczególnie w chwilach stresu, tj. podczas rozprawy sądowej, spotkania z naczelnikiem czy przesłuchania przez policję. Inni nauczyciele również zgłaszali pozytywne opinie uczniów, zwłaszcza tych, którzy uczęszczali na zajęcia przez jakiś czas i samodzielnie ćwiczyli jogę.

Inny nauczyciel jogi w australijskim więzieniu prowadził przez około dwa lata kursy radzenia sobie ze stresem z wykorzystaniem praktyk jogi. Były to 12-tygodniowe kursy z jednymi półgodzinnymi zajęciami tygodniowo. Więźniom wolno było uczestniczyć tylko w jednym kursie, bez powtórek i kontynuacji. Na początku i na końcu kursu zastosowano kwestionariusze samooceny. Zgłoszona poprawa fizyczna obejmowała zmniejszenie bezsenności, bólów głowy i poprawę krążenia. Poprawa psychiczna i emocjonalna obejmowała zmniejszenie negatywnych reakcji, mniej złości, depresji i poczucia samotności, zwiększoną samoocenę, pewność siebie i obraz siebie.

W indyjskim więzieniu jeden nauczyciel jogi prowadził dwie sesje dziennie przez cztery tygodnie. Poprosił także o pisemną informację zwrotną pod koniec miesięcznego programu. Wszyscy więźniowie zgłaszali zwiększoną pewność siebie i chęć powrotu do życia w społeczeństwie i poradzenia sobie ze wstydem związanym z więzieniem. Niektórzy byli niewinni i wcześniej powiedzieli, że woleliby umrzeć w więzieniu, niż wrócić i stawić czoła oskarżeniom i oszczerstwom. Członkom gangu pomogły praktyki jogi nidra, ajapa japa i antar mouna, które pomogły im uspokoić umysły i powiedzieli, że teraz potrafią odróżnić dobro od zła. Kurator i strażnicy zauważyli również, że uczniowie byli mniej agresywni, cichsi i bardziej pozytywnie nastawieni.

W innym więzieniu jeden z rozgniewanych więźniów powiedział, że po wyjściu na wolność zabije osobę, która go wsadziła do więzienia. Nauczyciel powiedział: „Najpierw wykonaj jogę, a potem go zabij!” Dał więźniowi 25 rund bhramari do ćwiczeń rano i wieczorem. Pod koniec miesięcznego programu wściekły więzień również miał zostać zwolniony, ale zamiast zabić człowieka odpowiedzialnego za jego uwięzienie, powiedział, że chce pozostać w więzieniu przez kolejne 6 miesięcy i ćwiczyć jogę. Poszedł więc do nadinspektora, który się zgodził, pod warunkiem, że będzie uczył jogi pozostałych więźniów. Później napisał do nauczyciela jogi, że joga przyniosła mu wielkie szczęście i satysfakcję, gdyż teraz może pomagać także innym.

Szkoła Jogi Bihar pod kierunkiem Swamiego Niranjanandy Saraswati rozpoczęła w październiku 1994 roku pilotażowe badanie na małej grupie więźniów przebywających w więzieniu dystryktu Munger. Celem było zharmonizowanie ciała i umysłu, aby skutecznie radzić sobie w stresujących sytuacjach. Udział w codziennych zajęciach był dobrowolny. Po 15-dniowym programie stażyści zgłaszali ogólne poczucie świeżości i ulgę od chronicznych problemów jelitowych i bezsenności, zmniejszoną wrogość, niepokój i częstotliwość negatywnych emocji oraz bardziej pozytywne nastawienie do życia, współwięźniów i władz.

Dzięki współpracy władz więziennych program został rozszerzony na dwa kolejne więzienia okręgowe i więzienie centralne w Bhagalpur. Wyniki badania pilotażowego potwierdziły się także w tych więzieniach.

Po powodzeniu tych programów rząd Bihar zwrócił się do Szkoły Jogi Bihar o rozszerzenie ich na inne więzienia w stanie. W 1995 r. 15-dniowy program odbył się w 24 zakładach karnych i wzięło w nim udział 1013 więźniów, którzy dobrowolnie uczestniczyli w zajęciach. Przed i po programach treningowych jogi rozdano kwestionariusze zawierające pytania dotyczące zdrowia fizycznego, psychicznego i emocjonalnego, uzależnień, interakcji międzyludzkich i planów na przyszłość.

Wyniki wykazały poprawę sprawności fizycznej, poziomu energii, siły, elastyczności, poczucia lekkości w ciele, lepszego trawienia i snu; zmniejszone poczucie złości, zemsty, lęku, depresji i konfliktów interpersonalnych; zwiększone poczucie pozytywności, szczęścia, spokoju i altruizmu; oraz zmniejszona chęć sięgnięcia po tytoń i papierosy. W rezultacie zmniejszono nawet koszty więziennej opieki medycznej.

Więźniowie stażyści zostali zapytani, co proponują zrobić po zwolnieniu. Ponad 63% chciało zaangażować się w normalne życie rodzinne i pracę; 16% chciało pracować na rzecz poprawy społecznej i prowadzić życie duchowe; a 2,08% chciało zemsty na wrogach i rozwiązania z nimi sporów.

Departament Spraw Wewnętrznych rządu Bihar podjął decyzję o rozszerzeniu szkolenia na wszystkie więzienia w Bihar (w sumie 82). Potrzebna była duża liczba przeszkolonych nauczycieli jogi, dlatego zdecydowano się przeszkolić więźniów odbywających dożywocie na nauczycieli jogi i wysłać ich do różnych więzień w całym stanie.

Miesięczny kurs dla nauczycieli (2 x 15 dni) rozpoczął się w czerwcu i lipcu 1996 r. we wszystkich 8 centralnych więzieniach w Bihar. Do udziału w Kursie dla Nauczycieli Jogi wybrano 172 więźniów, którzy zgłosili się na ochotnika (preferowano tych, którzy przeszli wcześniejszy trening jogi). Kwestionariusze przeprowadzono na początku pierwszej fazy i na końcu drugiej fazy programu YTT. Test na nauczyciela jogi został przeprowadzony zgodnie ze standardem Szkoły Jogi Bihar, a 167 więźniów, którzy go zdali, otrzymało Certyfikat Instruktora Jogi.

85% stwierdziło, że jest sprawniejszych fizycznie, szczęśliwszych psychicznie i bardziej czujnych. 95% miało lepszy sen i 98% lepsze trawienie. U 70% zaobserwowano znaczną redukcję, a u 20% niewielką redukcję negatywnych emocji (gniew, zemsta, lęk i depresja). 85% zgłosiło wzrost zachowań altruistycznych i prospołecznych. 83% zgłosiło zmniejszenie konfliktów międzyludzkich. 98% zdecydowało się kontynuować praktykę jogi, a 95% wyraziło chęć nauczania jogi współwięźniów.

Z każdego więzienia uzyskano także raporty dotyczące dostrzegalnych zmian w interakcjach społecznych oraz zdrowia psychicznego i fizycznego więźniów praktykujących jogę. Potwierdziły one również, że trening jogi przyniósł pozytywną poprawę zdrowia fizycznego i psychicznego oraz zachowania uczestników.

Niestety ten wspaniały program został zatrzymany, a przeszkoleni więźniowie nie zostali wykorzystani ze względu na zmianę rządu w Bihar i zmniejszenie zainteresowania programami opieki społecznej.

Inne projekty i zastosowania miały miejsce na całym świecie, a niektóre trwają do dziś. Więzienie Tihar w New Delhi (dzięki inicjatywie Kiran Bedi, byłej generalnej inspektorki więzienia) wprowadziło w listopadzie 1993 r. 10-dniowe kursy medytacji Vipassana. W kwietniu 1994 r. w więzieniu odbył się największy w historii kurs Vipassany z udziałem Uczestniczy w nich 1000 więźniów-studentów.

Więzienie dokumentowało efekty odczuwane przez więźniów po kursach. 96% stwierdziło, że jest teraz w stanie kontrolować swoją złość, a 4% stwierdziło, że częstotliwość ich złości spadła, choć intensywność pozostała taka sama. 90% osiągnęło spokój psychiczny i nie pozostaje już w stresie z błahych powodów i powodów od nich niezależnych. 96% nauczyło się koncentrować swój umysł na wybranych przez siebie przedmiotach. U 100% rozwinęło się życzliwe i współczujące uczucia wobec innych więźniów i członków personelu. 48% rzuciło palenie, a 24% radykalnie ograniczyło jego spożycie. 98% czuje się po kursie w dobrej kondycji fizycznej. 66% przestało zamartwiać się nieprzyjemną przeszłością i bardziej martwi się teraźniejszością. 70% zaczęło planować lepszą przyszłość po wyjściu na wolność. 86% rozpoczęło niesienie pomocy i współpracy współskazańcom, podczas gdy wcześniej byli oni skupieni na sobie. 100% stwierdziło, że takie programy powinny być organizowane cyklicznie.

Wszyscy twierdzili, że poprawili się w każdej sferze codziennych zajęć. 96% jest bardziej zdyscyplinowanych. 72% stwierdziło, że po wyjściu na wolność powtórzyłoby ten kurs medytacji ze swoimi rodzinami. 100% stwierdziło, że poinformowało swoje rodziny o kursie medytacji i jego dobroczynnym działaniu. 52% wyraziło chęć pracy jako „pracownicy Dharmy”, gdy nadarzy się okazja. 88% kontynuowało medytację rano i wieczorem, 6% raz dziennie, a 6% nie regularnie.

Kiran Bedi wniosła także wiele innych zmian i inicjatyw, aby zapewnić więźniom lepsze życie. Martwiła się holistycznym podejściem do rozwoju osobistego i reformacji więźniów. Program medytacji Vipassana jest kontynuowany do dziś.

W chorwackim więzieniu Vultoorapular profesor Zjlko Brgles stosuje praktykę jogi nidry z więźniami, aby wywołać zmianę w ich zachowaniu i umożliwić im powrót do społeczności jako osoby zrehabilitowane fizycznie, psychicznie i moralnie. Z jego wstępnych (niepublikowanych) danych wynika, że zachodzą zmiany w zachowaniu i postawach skazanych, zmniejsza się agresja, niepokój i impulsywność, a także ogólna poprawa klimatu społecznego, wzajemnych powiązań i komunikacji między osadzonymi. Więźniowie zgłaszali również, że czują się spokojniejsi, lepiej śpią, rzadziej cierpią na bezsenność, łagodzą napięciowe bóle głowy i mają bardziej pozytywne nastawienie do życia w więzieniu.

Jeżeli istnieją dane naukowe lub statystyczne oraz dowody potwierdzające twierdzenie, że praktyki jogi mogą zmienić postawę mentalną i zachowanie więźniów oraz uczynić ich po zwolnieniu użytecznymi i cywilizowanymi członkami społeczeństwa, wówczas w dużym stopniu przyczyniłoby się to do uwiarygodnienia tej tezy. jogi i uczynienia jej bardziej akceptowalną w systemie karnym.

Swami Niranjan powiedział:

„W osobowości przestępcy, w jego uczuciach, myślach i działaniach możemy dostrzec nieprawidłowości. Te wewnętrzne nieprawidłowości całkowicie wpływają na jego życie i skłaniają go do popełniania przestępstw. Przestępczość jest cechą lub tendencją. Skłonność oznacza falę powstającą w umyśle. Jeśli ta tendencja zostanie uspokojona, osobowość osiągnie spokój, wówczas stres psychiczny, emocjonalny, pobudzone myśli itp. również się uspokoją, a cierpienie i smutek ustaną. Aby zreformować osobowość i zmienić skłonności przestępcze, najlepszym rozwiązaniem jest praktyka jogi.”*5

*1. Mahesh Yogi, Maharishi, Joga dla korekcji i wymiaru sprawiedliwości w sprawach karnych, Madhur Pub., Lucknow, 1983, s. 15. 29.

*2. Saraswati, Swami Niranjanananda, Wpływ praktyk jogi na więźniów: raport z 24 więzień w Bihar (artykuł niepublikowany), Bihar Yoga Bharati, Munger, Bihar, 1996.

*3. Bhushan, dr LI, Joga: „Instrument transformacji psychologicznej”, Joga, wrzesień 1998, Sivananda Math, Munger.

*4. Bedi, Kiran, „Wyniki medytacji”, Mystic India, lipiec 1994.

*5. Saraswati, Swami Niranjanananda, Yoga Sagar, Bihar School of Yoga, Munger, Bihar, 1994, s. 25. 82.