Annamaya kosha, ciało materii, to pierwszy poziom naszego doświadczenia. Ludzkie ciało to nie tylko kompozycja kości, krwi, mięśni i skóry. Cała ludzka struktura ma zarówno wymiar jawny, jak i nieprzejawiony. Zasięgi ciała wykraczają poza strukturę fizyczną. Oddziałują w wymiarze materii poprzez Annamaya kosha; przemieszczanie się ciała z miejsca na miejsce, uczucie głodu i pragnienia, potrzeby ciała fizycznego — wszystko to należy do doświadczenia Annamaya kosha (powłoka naszego ciała, która powstaje z tego co jemy i pijemy, powstaje z naszego pokarmu).

Na obecnym etapie ewolucji nie wyszliśmy poza Annamaya kosha. Cała nasza świadomość i obserwacja opierają się na doświadczeniach ciała fizycznego. Jeśli odczuwam ból w jakiejkolwiek części ciała, moja koncentracja i świadomość są odwrócone. Jeśli moje ciało odczuwa przyjemność, poczucie dobrego samopoczucia i równowagi, to mój umysł ma swobodę podążania w innych kierunkach i celach w życiu. Ciało staje się centralnym punktem zarówno naszej uwagi, jak i przyciągania. Wyobraź sobie tylko, co trzeba zrobić, aby podnieść poziom świadomości poza doświadczenie ciała, poza wymiar fizyczny. Świadomość Annamaya zajmuje około siedemdziesięciu pięciu procent naszej świadomości w codziennym życiu w stosunku do innych koszy i doświadczeń. Doświadczenie Manomaya zajmuje około dwudziestu procent naszej świadomości.

W Manomaya kosha, ciele mentalnym, jesteśmy na ogół świadomi naszych potrzeb, słabości, pragnień, ambicji – co lubię, czego nie lubię, czego pragnę, a czego nie. To rozproszenie mentalnych energii uświadamia nam powierzchowność Manomaya kosha. Używam słowa „powierzchowność”, ponieważ nie ma prawdziwego analitycznego procesu kierującego działaniami Manomaya kosha. Dlatego w jodze podkreślono jeden ważny punkt – bądź świadomy. Bądź świadomy, obserwuj, zrozum wszystko we właściwym nastroju. Miej szerokie, pozytywne spojrzenie na życie. Ten nacisk na bycie świadomym, na obserwowanie siebie, ma na celu poszerzenie zakresu doświadczenia Manomaya, abyśmy byli w stanie postrzegać i stabilizować doświadczenia mentalne. Wtedy będziemy w stanie zrozumieć potrzeby, słabości, ambicje i pragnienia we właściwej perspektywie.

Pranamaya kosha, wymiar energii, również jest w nas ograniczony. Jak stajemy się świadomi energii? Za pomocą jakiej zdolności stajemy się świadomi energii, która przenika wszystko wokół nas, która istnieje w nas? Generalnie przez uczucie. Jeśli staję przed kimś, kto ma dobrą naturę, mówię: „On ma dobrą energię”. Ja coś od niego otrzymuję, ale faktycznie doświadczyć tej energii, którą on wyraża w postaci prany, jest dla nas praktycznie niemożliwe. Tak więc, z pozostałych pięciu procent naszej świadomej świadomości, tylko około dwóch procent jest świadomych Pranamaya kosha, ponieważ nawet świadomość energii jest powiązana z doświadczeniem umysłu, a poprzez umysł tak naprawdę nie jest możliwe uzyskanie wglądu – głębokiego doświadczania energii.

Energia składa się z innych substancji niż energia umysłu. Umysł jest świadomością. Struktura umysłu różni się od struktury prany. Zewnętrznej manifestacji energii w ciele można doświadczyć w postaci ciepła. Wewnętrznej manifestacji tej bioenergii, prany, można doświadczyć w postaci impulsów elektrycznych, łączących ze sobą różne ośrodki mózgu. Psychiczna manifestacja energii jest doświadczana w postaci prądu, ruchu, płynącego w różnych nadi.

Z wiedzą i przebudzeniem Pranamaya kosha, czasami jedna część ciała staje się bardzo gorąca, podczas gdy druga pozostaje zimna. Czasami w całym ciele pojawia się uczucie drżenia, które pochodzi z wnętrza i nie ma nic wspólnego ze środowiskiem zewnętrznym. Celem wielu praktyk jogicznych, takich jak pranayama lub inne techniki, jest stopniowe budowanie subtelnej świadomości prany i jej funkcji w Annamaya kosha i w Manomaya kosha, zanim stanie się ona świadoma w Pranamaya kosha.

Następne w kolejności jest Vijnanamaya kosha, wyższe ciało mentalne. Vijnana można wytłumaczyć jako „intuicyjną zdolność umysłu”. Odnosi się do poziomu umysłu, który jest świadomy zarówno na poziomie wewnętrznym, jak i zewnętrznym. Vijnanamaya kosha jest w rzeczywistości spontaniczną i intuicyjną świadomością siebie, która przejawia się w około dwóch procentach naszej świadomości. Nawet tutaj często wątpimy, czy otrzymana przez nas intuicja jest prawdziwa czy fałszywa, ponieważ wkład Vijnanamaya kosha jest filtrowany i rozpoznawany przez Manomaya kosha. Zastanawiamy się więc, czy instrukcje, które otrzymaliśmy, pochodzą od Boga, czy od diabła i co powinniśmy z tym zrobić. Czy powinniśmy robić to, co podpowiada nam nasz umysł, czy też powinniśmy dwa razy się nad tym zastanowić i zobaczyć, co się stanie? Czy powinniśmy iść naprzód, czy powinniśmy się wstrzymać? Ten przebłysk intuicji jest bardzo rzadki. Doświadcza się tego w stanach głębokiej medytacji, kiedy przekraczane są racjonalne granice i intelektualne koncepcje umysłu, i kiedy wewnątrz rodzi się intensywna samoświadomość. Tę intuicję trzeba obudzić, ponieważ reprezentuje ona drugą połowę naszej osobowości, nieprzejawioną stronę świadomości, mądrości, zrozumienia i wiedzy. Ostatecznie więc celem medytacji jest wejście w niezamanifestowany, subtelny wymiar umysłu.

To wszystko brzmi dosyć skomplikowanie, ponieważ my w świecie zachodnim mówimy o mindfulness, i na ten temat mamy mnóstwo książek dostępnych choćby w Empiku. Ale aby to rozpoznać i dobrze zrozumieć powinniśmy poprzez jogę i wedanty rozumieć, że mamy świadomość swojej świadomości. Ale świadomość składa się ze świadomości, podświadomości, nieświadomości, zbiorowej nieświadomości, kosmicznej nieświadomości, nadświadomości, zbiorowej świadomości i kosmicznej świadomości.

Anandamaya kosha jest doświadczeniem błogości. To doświadczenie błogości nie jest tym samym, którego doświadczamy podczas medytacji. Kiedy się go doświadcza, jest nie do opisania, ponieważ tutaj nastąpiła fuzja indywidualnego umysłu z kosmicznym umysłem. Uczucie jest tak intensywne i tak potężne, że całe ciało, cała istota jest naładowana tym doświadczeniem. Całe ciało przechodzi przemianę. Każda atomowa cząsteczka ciała napełnia się witalnością, radością, przyjemnością i szczęściem, czego można doświadczyć także fizycznie. Jeśli zdarzy ci się dotknąć ciała kogoś, kto osiągnął doświadczenie Anandamaya, poczujesz przepływ energii i zmieni się twoja własna świadomość.

Być może słyszeliście wiele historii o świętych lub rozwiniętych istotach, które niosą ze sobą ten ładunek i promieniują tymi uczuciami na wszystkich. Osoba może czuć się całkowicie przygnębiona, ale po spędzeniu choćby niewielkiej ilości czasu z tak rozwiniętą osobą wyjdzie po spotkaniu z nią uśmiechnięta i zobaczy świat w nowym świetle, a wszystkie jej problemy znikną i skończą się. To jest stan siddha. Siddha oznacza „doskonałą istotę”. Istota, która stała się doskonała, nie może ponownie stać się niedoskonała, ponieważ nastąpiła zmiana we wszystkich innych wymiarach doświadczenia – Vijnanamaya, Pranamaya, Manomaya i Annamaya kosha.

Tekst powstał na podstawie fragmentu książki „Joga Darśan” Swami Niranjanananda Saraswati oraz mojego rozumienia wykładu Osho i Swami Sarvapriyananda.
Piyush Mittal – Nirmala Instytut Jogi i Ajurwedy