W Ajurwedzie praktyka picie wody z samego rana nazywana Usha Pāna – „poranne picie” jest jednym z kluczowych rytuałów oczyszczających i podtrzymujących równowagę organizmu. Powody są zarówno fizjologiczne, jak i energetyczne.

W nocy organizm przeprowadza procesy trawienne i detoksykacyjne. Na języku, w jamie ustnej i w przewodzie pokarmowym gromadzą się toksyny (tzw. ama). Picie ciepłej wody z rana pomaga spłukać te resztki, pobudzić jelita i wspiera poranne wypróżnienie. Do tego według Ajurwedy ogień trawienny jest fundamentem zdrowia. Ciepła woda delikatnie aktywizuje Agni, przygotowując układ pokarmowy do trawienia śniadania. Dzięki temu zmniejsza się uczucie ciężkości, wzdęcia i ospałość po przebudzeniu.

Po 6–8 godzinach snu ciało jest odwodnione. Te dwie szklanki wody rano przywraca płyny, nawadnia mózg i tkanki, poprawia krążenie. Woda pita o świcie (szczególnie przed wschodem słońca – w czasie Brahma Muhurty) oczyszcza nie tylko ciało, ale i subtelne kanały energetyczne (nadis). Przygotowuje nas do praktyk jogi, pranajamy i medytacji.

W wielu tradycyjnych indyjskich domach lekarze-ajurwedyjscy przekazują tę zasadę jako część Dinacharya (codziennej rutyny

A Jeśli analizujemy pod względem Dosz to

Vata: ciepła woda nawilża i ugruntowuje, przeciwdziała suchości.

Pitta: ciepła (ale nie gorąca) woda uspokaja nadmiar ognia, wspiera oczyszczanie wątroby.

Kapha: poranna woda (może być bardzo ciepła a nawet gorąca jak herbata) redukuje śluz, przeciwdziała ociężałości i pobudza metabolizm

Dlaczego przed myciem zębów?

W Ajurwedzie zaleca się wypicie wody zaraz po przebudzeniu, jeszcze przed myciem ust i zębów, ponieważ:

1. Ślina jako lek

– Nocą w ustach gromadzi się ślina o szczególnych właściwościach – jest ona uważana za naturalny środek leczniczy.

– Picie wody przed szczotkowaniem powoduje, że część tej śliny przedostaje się do przewodu pokarmowego, co wspiera procesy trawienne i wzmacnia odporność.

2. Pobudzenie jelit

– Woda zmieszana ze śliną pobudza perystaltykę i przygotowuje jelita do porannego wypróżnienia.

3. Tradycyjna praktyka (Usha Pāna)

– Klasyczne teksty ajurwedy, jak Charaka Samhita (Sutrasthana 5.15–16), wspominają, że picie wody o poranku oczyszcza i wzmacnia ciało.

– W komentarzach i praktyce lekarzy-ajurwedyjskich ta wskazówka pojawia się jako rozwinięcie, zwłaszcza w nauczaniu Vaidy Balendu Prakasha i innych współczesnych nauczycieli w Indiach.

Charaka Samhita, Sutrasthana 5.15–16

“Ushah pānaṃ jalaṃ śītaṃ prātaḥ kāle piban naraḥ,

śuddha-deho bhavet kṣipram jarā-mṛtyu-vivarjitaḥ.”

Tłumaczenie dosłowne:

„Człowiek, który o poranku pije wodę (ushaḥ pānam), uzyskuje szybkie oczyszczenie ciała, a także wolność od przedwczesnej starości i chorób.”

jeśli chodzi o naukę Ajurwedy, dostosowaną do współczesnych czasów, Jak dla mnie autorytetami jak Dr Vasant Lad i Partap Chauhan, maja takie opinie:

Dr. Vasant Lad (znany nauczyciel Ajurwedy, „The Complete Book of Ayurvedic Home Remedies”) – pisze o Usha Pāna Chikitsa, czyli terapii porannej wodą, i wspomina, że najlepiej pić ją na pusty żołądek, zanim zacznie się poranną higienę.

Dr. Partap Chauhan (Jiva Ayurveda, Indie) – wyraźnie podkreśla, że wodę powinno się pić przed szczotkowaniem zębów, by wchłonąć lecznicze właściwości śliny.

Dlaczego poranna ślina jest tak cenna – ajurwedyjskie podejście tradycyjne i współczesną nauką

Ajurwedyjskie spojrzenie:

W Ajurwedzie poranna ślina (tzw. rasāyana – substancja odmładzająca) jest uważana za naturalny lek. Uznaje się, że zawiera energię oczyszczającą, wspiera trawienie i gdy wraz z pierwszą wodą dnia trafia do żołądka, wzmacnia ogień trawienny (Agni) i jelita. Stąd zalecenie, by pić wodę przed myciem zębów – aby część śliny została połknięta, a nie usunięta.

Perspektywa współczesna – Poranna ślina jest bogata w:

enzymy trawienne (np. amylaza ślinowa – zaczyna rozkład skrobi już w jamie ustnej),

śladowe hormony (kortyzol, melatonina), których stężenia są najwyższe rano,

czynniki wzrostu (np. EGF – Epidermal Growth Factor), wspierające regenerację tkanek,

immunoglobuliny (IgA) – naturalna obrona przeciwko bakteriom i wirusom,

laktoferyna, lizozym – substancje o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwwirusowym.

Badania pokazują, że enzymy i immunoglobuliny w ślinie wspierają odporność jelit i florę bakteryjną. Połknięcie części śliny rano może stymulować mikrobiom jelitowy, który ma wpływ na odporność, nastrój i metabolizm.

W Indiach i Chinach(i nie tylko) istnieją także tradycje stosowania śliny w auto-terapiach (np. leczenie ran, aft czy problemów skórnych). Nauka potwierdza, że EGF i lizozym zawarte w ślinie rzeczywiście wspomagają gojenie ran i działają przeciwzapalnie.

Powstaje jeszcze pytanie czy picie wody przed myciem zębów nie oznacza połknięcia bakterii z jamy ustnej ?

Jak Ajurweda to widzi:

Ajurweda zakłada, że poranna ślina jest lecznicza i że woda wypita od razu po przebudzeniu (Ushapāna) pomaga „spłukać” toksyny (ama) nagromadzone w jelitach i żołądku.

Natomiast mycie zębów i oczyszczanie języka jest kolejnym etapem porannej rutyny (dinacharya), wykonywanym po wypiciu wody.

Ajurweda rozróżnia:

– śuddha rasa – ślina czysta, lecznicza, głębsza, produkowana w spoczynku,

– mala – toksyczny osad na języku i zębach, który faktycznie trzeba usunąć.

Innymi słowy: warto połknąć część śliny, ale nie cały osad i bakterie – dlatego po wypiciu wody trzeba oczyścić jamę ustną.

Nauka o bakteriach w jamie ustnej:

Faktem jest, że w nocy bakterie namnażają się intensywnie – dlatego mamy „poranny oddech”.

Najwięcej bakterii znajduje się: w płytce nazębnej, w osadzie na języku, w przestrzeniach międzyzębowych.

Picie wody rano faktycznie może spowodować połknięcie pewnej ilości bakterii.

Ale:

u zdrowych osób o prawidłowej odporności nie stanowi to problemu – bakterie są neutralizowane przez kwas żołądkowy. wręcz istnieją badania, że kontakt z własnym mikrobiomem (np. śliną) może wspierać odporność i równowagę mikroflory jelitowej.

Wnioski praktyczne z mojego punktu widzenia są taki:

Jeśli ktoś ma zdrowe dziąsła i zęby → picie wody przed myciem zębów jest bezpieczne i może być korzystne.

Jeśli ktoś ma próchnicę, krwawiące dziąsła, stany zapalne → wtedy w jamie ustnej jest dużo patogennych bakterii.

W takim wypadku:

można ograniczyć się do przepłukania ust wodą (a nie połykaniem) i dopiero potem wypić szklankę wody po umyciu zębów, albo stosować środki wspierające higienę ajurwedyjską: skrobanie języka (jihva nirlekhana), płukanie olejem (gandusha lub kavala).

Chociażby dlatego aby nie mieć konflikt w swoim umyśle

Piyush Mittal

Nirmala Instytut jogi i ajurwedy